ilaç alerjisi

Yetişkinlerde İlaç Alerjisi Nedir?

Hastalıkların tedavisinde kullandığımız ilaçlar istenmeyen bazı sorunlara yol açabilir. İlaçların yol açmış olduğu bur tür reaksiyonların sadece bir kısmı ilaç alerjisi olarak karşımıza çıkar. İlaç alındıktan sonra oluşan her türlü istenmeyen yanıt ilaç reaksiyonu olarak adlandırılabilir. İlaç alerjisiyse reaksiyonların bağışıklık sistemi üzerinden ortaya çıktığını gösterir ve bu yüzden ciddi hayatı tehdit eden sonuçlar doğurabilir.

İlaç reaksiyonları ilacın hedef organ üzerinde faydalı etkileri görülürken kişinin sahip olmuş olduğu bazı genetik özelliklere, ilacın diğer ilaçlarla olan etkileşimine veya diğer organlarda oluşturduğu zararlı etkilere bağlı olarak görülür. Bu yüzden önceden bilindiği için genellikle belirtilir. Örneğin nefes açıcı ilaçlar akciğerlerinde bronşları açarken çarpıntıya yol açabildiği görülür.

İlaç alerjisi ise daha önceden belirtilemeyen veya öngörülemeyen ve tekrarlanan ilaç kullanımlarında daha şiddetli reaksiyonlara yol açar.

Bağışıklık sistemi tarafından aşırı reaksiyon sonucunda oluşan ilaç alerjileri ilacı çok kez kulanmış olsak da karşımıza çıkabileceği unutulmamalıdır. İlaç alerjisi tanısı alan hastaların ilaç ihtiyacı olduğunda ilaçları kullanması gerektiğini bilmesi gerekir. Gereksiz yere kullanılan ağrı kesici, vitamin veya antibiyotikler gerçekten ihtiyacı olduğunda bu ilaçlar alerji ortaya çıktığında bir daha kullanılamayacağı bilinmelidir.

İlaçların benzer molekül yapılara sahip olduğu ve ilaçlar arasında çapraz reaksiyon gelişebileceği düşünüldüğünde alerjiye yol açan ilaç saptandıktan sonra bu ilaç ve benzerlerinin de bilinmesi çapraz reaksiyon gösteren ilaçlardan uzak durulması gereklidir.

İlaç Alerjisinin Belirtileri

İlaçlara bağlı oluşan alerjik hastalıklar bağışıklık sisteminde ortaya çıkardığı soruna göre farklı şekillerde kendini gösterir bunlar için de dakikalar içinde ortaya çıkabildiği gibi haftalar sonrada kendini gösterebilir.

İlaç alındıktan sonra dakikalar ve saatler içinde ortaya çıkan belirtiler

Deride döküntüsü, Ürtiker (kurdeşen), Kaşıntı, Nefes almada zorluk Hırıltı, Burun akıntısı, gözlerde kaşınma ve sulanma, Karın ağrısı ve tüm bunların birlikte olduğu anafilaksi dakikalar içinde gelişir.

Diğer ilaç reaksiyonlarıysa Jeneralize makülopapüler ekzantem, Büllöz ekzantem, Akut jeneralize ekzantematöz püstülozis, Eozinofili ve sistemik semptomlarla birlikte ilaç hipersensitivite sendromu (DRESS), Toksik epidermal nekroliz, Stevens-Johnson sendromu (SJS), Vaskülit, hepatit, pankreatit, Maküler ekzantem, hemolitik anemi, Fiks ilaç erüpsiyonları bazen haftalar sonra ortaya çıkabilir.

İlaç Alerjisi Tanısı Nasıl Konulur?

İlaç alerjisi tanısında ayrıntılı öykü son derece önemlidir. Yeni başladığı ilaçlar bazen uzun süre kullanmış bile olsa da alerjiye yol açabileceği unutulmamalıdır. Hastanın anamnezine ek olarak, dikkatli bir fizik muayene, reaksiyonun altında yatan olası mekanizmaları tanımlayabilir ve bu sayede tanı için daha sonraki istenecek testlere rehberlik edebilir.

Deri prick testi (SPT) ve intradermal testler (alerjen cilt içine enjekte edilen test) ile serumda kandan bakılacak olan testler ilaç alerjisi tanısını koymak için kullanılabilir.

Yama testinde, potansiyel alerjenler en az  48 saat boyunca hastanın sırtına konularak oluşan deri reaksiyonları değerlendirilir. İlaç yama testi, çeşitli gecikmiş (tip IV) cilt reaksiyonlarını, özellikle ilaç sonrasında oluşan makülopapüler döküntülerin teşhisi için yararlıdır, ancak genellikle SJS veya TEN’in teşhisi için yararlı değildir.

Yama testi dışında LTT ( lenfosit transformasyon testi ) ile T lenfositlerin önemli rol oynadığı ilaç alerjileri tanısında kullanılır. Gecikmiş tip ilaç alerjilerinin tanısında yama testi ile birlikte kullanılması daha uygundur. β laktamlara bağlı gecikmiş tip alerjik reaksiyonlar da LTT, deri testlerinden daha duyarlıdır. Erken tip alerjik reaksiyonlar da prick test biraz daha duyarlı olduğu göz önünde bulundurulmalıdır.

Son çalışmalar, bazofiller hem immün aracılı hem de immün-aracılı olmayan reaksiyonlarda yer aldığından, ilaç alerjisinin teşhisinde bazofil aktivasyon testide kullanılmaya başlamıştır. Testin beta-laktam antibiyotiklerine, NSAID’lere ve kas gevşeticilere olası alerjilerin değerlendirilmesinde yararlı olduğuna dair kanıtlar vardır, hastaların kanlarından bakılan spesifik IgE dışında bazofil aktivasyon testleri ile ilacın oluşturduğu erken tip alerjik reaksiyonlar görülebilir.

İlaç alerjisinin tanısının konulmasında zorluklar yaşansa da her şeyden önce ilaç testleri sırasında özellikle cilt içi testler sırasında alerjik reaksiyonlar oluşabileceğinden, anafilaksi tedavisinin yapılabileceği, her türlü önlemlerin alındığı bir merkezde alerji uzmanları tarafından yapılması gereklidir.

Testleri yanlış yapılması ve yorumlanması hastanın yanlış ilaç alerji tanısı almasına yol açabilir. Gereksiz yapılan cilt testleri hastanın ilaca karşı duyarlılaşmasına yol açabilir. Bu nedenle gerekmedikçe yapılmamalıdır. İlaca bağlı alerjik reaksiyon olduğundan şüpheleniliyorsa, ilaç alerjisi teşhis ve tedavisinde deneyimli bir alerji uzmanına danışılması önerilir.

 

 

 

0 cevaplar

Cevapla

Yorum yazmak istermisiniz?
Katkıda bulunmaktan çekinmeyin!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir